Lastovci ili Lastovnjaci su morska skupina nenaseljenih ostrvaca i hridi istočno od Lastova, u Hrvatskoj, u oblasti Parka prirode „Lastovsko otočje“. Ribolov je moguć sa obale i iz plovila uz posebnu dozvolu Parka i ograničenja zaštićenog područja. Među ribama ovog akvatorija su zubatac, gof, orada i škrpina.
O vodi
Lastovci, poznati i kao Lastovnjaci, leže istočno od Lastova i čine skupinu nenaseljenih ostrvaca i hridi. Prema starijim podacima, skupina obuhvata od 13 do 17 ostrvaca i hridi. Okružuje ih slano more, a do obale na kojoj se može zabaciti stiže se isključivo plovilom.
Akvatorij pripada Parku prirode „Lastovsko otočje“, proglašenom zakonom 29. septembra 2006. godine, kojim upravlja istoimena javna ustanova. Lastovci su dio evropske ekološke mreže Natura 2000. U cijelom akvatoriju Parka živi oko 150 vrsta riba.
U prolazu između Češvinice i Stomorine plićak je dubok oko 3 m, dok je na tamošnjem nautičkom sidrištu dubina od 10 do 15 m. Uvala Saplun ima uređeno sidrište s plutačama i dubine od 4 do 8 m. Okolni morski pojas spušta se na dubine od 20 do 50 m, a prema otvorenom moru i dublje, pa izbor mjesta znači i sasvim drugačiju dubinu na kojoj se lovi.
Ribe u vodi
Među grabljivicama ovog akvatorija su zubatac i gof. Zubatac se obično traži uz tvrdo dno i podvodne prelaze, naročito u svitanje i pred sumrak; za njega su važni pažljivo vođen mamac i pribor koji može da izdrži prvi udar. Gof je snažan borac otvorenije vode, a panula je jedan od uobičajenih načina da mu se ponudi mamac.
Orada, poznata i kao komarča, najčešće traži hranu pri dnu. Pecarošu koristi strpljivo čekanje i prirodan mamac postavljen tako da riba pri uzimanju osjeti što manji otpor. Kantar, odnosno kantor, takođe se može tražiti pridnenim priborom; na griz treba odgovoriti mirno, bez prejakog trzaja.
Uz kamenito dno vezuju se škrpina, škrpun i kirnja. Kod takvog ribolova važno je držati pribor pod kontrolom zbog zapinjanja, a pri prihvatanju škrpine i škrpuna paziti na bodlje. Tu su i trlja od kamena, tabinja mrkulja i lumbrak, dok se murina i ugor obično traže uz rupe i zaklone u dnu.
U akvatoriju su i plavoperajna tuna, iglun poznat i kao sabljan, luc i palamida. Njihov lov traži pribor prilagođen snažnoj ribi i dosta prostora za zamaranje. Među pridnenim vrstama je i rumbac. U lastovskom akvatoriju pojavila se invazivna vatrenjača, odnosno riba lav; zbog otrovnih bodlji ne treba je prihvatati golom rukom.
Od glavonožaca tu su sipa, lignja i hobotnica. Lignja se obično traži u slabijem svjetlu, a sipa bliže dnu, uz sporo vođenje mamca. Područje Parka nastanjuju i rakovi: jastog i hlap, kao i rakovica i kuka.
Kako se peca
Sa obale ostrvaca i iz plovila peca se uz posebnu dozvolu Parka. Odmet se koristi i sa obale i iz čamca, dok je kančenica namijenjena pridnenim vrstama iz usidrene ili plutajuće brodice. Kod lova uz dno težinu olova treba prilagoditi dubini i struji, tako da se osjeti dodir dna bez nepotrebnog zapinjanja.
Panula se vuče oko ostrvaca za pelagične i pridnene grabljivice. Za zubaca i gofa važnije je da mamac radi pravilno nego da se samo prelazi velika površina mora; brzinu povlačenja i dubinu vođenja treba prilagoditi mamcu i položaju ribe.
Lov glavonožaca povrazom obuhvata lov liganja i sipa peškafondom ili krunicom, a koristi se i skosavica. Mamac se vodi kontrolisanim podizanjima i spuštanjima, uz zategnutu strunu da se osjeti i blag dodir. Kada se glavonožac zakači, ravnomjerno izvlačenje smanjuje mogućnost spadanja.
Lov ostima uz vještačku rasvjetu ima poseban režim dozvola i ograničenja svjetla. Za pribavljanje velikog morskog crva za mamac predviđena je naprava trapula.
Pristup vodi
Lastovnjacima se prilazi isključivo morskim putem, vlastitom brodicom, iznajmljenim čamcem ili organizovanim plovilom iz lastovskih luka i sidrišta.
U uvali Saplun nalazi se uređeno nautičko sidrište s plutačama. Nautičko sidrište postoji i u prolazu između ostrvaca Češvinica i Stomorina.
Pravila i dozvole
Stari cjenovnik u kunama predviđao je rekreacijske dozvole za 1 dan po 150,00 kn, za 3 dana po 300,00 kn i za 7 dana po 600,00 kn. Sportske dozvole, uključujući sportske dozvole za udičarske alate za veliku ribu, za iste periode koštale su 200,00, 400,00 i 800,00 kn. Godišnja rekreacijska dozvola koštala je 500,00 kn za seniore, 400,00 kn za juniore i HRVI, a 100,00 kn za penzionere i veterane. Godišnja sportska dozvola iznosila je 600,00 kn za seniore, 300,00 kn za juniore i HRVI, te 200,00 kn za penzionere i veterane. Posebne godišnje dozvole za stajaći parangal i za vrše za lov ribe koštale su po 200,00 kn.
Prema pravilu iz 2009, podvodni ribolov puškom zabranjen je u akvatoriju Lastovnjaka, a dozvoljene zone tog ribolova nalaze se isključivo uz Lastovo i Mrčaru. Pravilo Parka iz iste godine dopušta ribolov podvodnom puškom u dozvoljenim zonama samo od izlaska do zalaska sunca. Propis iz 2010. zabranjuje ribolov pridnenom koćom u pojasu do 2 nautičke milje od Lastovnjaka, dok je prema pravilu iz 2004. mreža poponica zabranjena u pojasu od 1 nautičke milje od skupine. Obalne mreže potegače, migavica i šabakun, prema pravilu iz 2009. dozvoljene su na Lastovnjacima isključivo na lokalitetu ostrvo Stomorina – „Pod Crkvu“.
Za ribolov ostima i povrazom s kukom za glavonošce pravilo iz 2009. dopušta vještačku rasvjetu do 1000 W / 1000 cd, a lov liganja pod vještačkom rasvjetom samo od 15. oktobra do 31. decembra. Staro opšte pravilo morskog ribolova u Hrvatskoj za lov ostima i feralom zahtijeva posebnu dozvolu i rasvjetno tijelo po plovilu do 40 W za klasičnu, 30 W za halogenu ili 10 W za LED rasvjetu.
Prema pravilu iz 2009, lov velikih rakova na području Parka dozvoljen je od 15. maja do 31. avgusta. Zabranjen je lov ženki jastoga i hlapa sa spoljašnjim jajima, kao i ženki rakovica sa zatamnjenim spoljašnjim jajima, bez obzira na veličinu. Bez povređivanja moraju se vratiti u more jastozi i hlapovi manji od 24 cm, kao i rakovice manje od 10 cm.
Dnevni ulov u rekreacijskom i sportskom ribolovu prema pravilu iz 2024. ograničen je na 5 kg riba i drugih morskih organizama, uz prekoračenje za masu jedne ribe ili drugog organizma kojim se prelazi ta količina. I staro opšte pravilo morskog ribolova u Hrvatskoj propisuje 5 kg dnevno, uz prekoračenje za masu jednog trofejnog primjerka.