Cetina je slatkovodna rijeka u Hrvatskoj, sa prilazima u oblasti Sinjskog polja, kod Vrlike i Omiša. Peca se uz dozvolu i posebna ograničenja, a Čikotina lađa je mušičarski revir. Glavne ribolovne vrste su potočna i kalifornijska pastrva, pastrva zubača i lipljan.
- Veličina
-
Dužina u regionu 106,4 km
O vodi
Cetina je duga 106,4 km, a izvire na oko 385 m nadmorske visine. Gornjim tokom upravlja ŠRU Šaran Vrlika, srednjim ŠRD Cetina Sinj, a donjim ŠRD Gubavica Omiš. Donja dionica pod upravom Gubavice proteže se 40 km, od mosta na Čikotinoj lađi do Starog Davidovog mosta u Omišu.
Glavni izvor, Glavaševo jezero, dubok je od preko 100 do 130 m. Pecaroša na Čikotinoj lađi čekaju dubine od 1 do 3 m, dok u plićim zonama nizvodno od Trilja voda uz obalu ima od 20 do 30 cm, a dalje od obale od 1 do 2 m. Takve razlike traže pažljivo čitanje toka: prelaz iz plićaka u dublju vodu obično je korisniji za pretragu od ravnomjernog zabacivanja preko cijelog korita.
Prema starijim podacima, sliv u Hrvatskoj obuhvata oko 1.531 km², a orografski sliv oko 1.490 km². Ukupan hidrološki sliv, sa podzemnim dotocima iz kraških polja Bosne i Hercegovine, procjenjuje se na 3.700 do 5.800 km².
Izvorišni dio i gornji sliv pripadaju Parku prirode Dinara, proglašenom 2021. godine. Kanjon od Omiša uzvodno do stijena Tisni, odnosno Radmanovih mlinica, zaštićen je kao značajni predio 1963. godine, u dužini od 8 km. Veći dijelovi toka pripadaju ekološkoj mreži Natura 2000, kroz područja Rijeka Cetina – kanjonski dio, Srednji tok Cetine i POP Cetina.
Rijeka se redovno poribljava pastrvom. ŠRD Gubavica je 2023. godine godišnje poribljavanje donjeg toka sprovodilo sa približno 600 kg potočne i sterilne kalifornijske pastrve, uz donacije HE Zakučac. ŠRD Cetina Sinj unijelo je 2020. godine 700 kg potočne pastrve od Zelenog Vira do Trilja, a 2014. godine 300 kg. ŠRU Šaran Vrlika unosila je mlađ potočne pastrve, uključujući 100 kg 2015. godine.
Ribe u vodi
Potočna pastrva, kalifornijska pastrva, pastrva zubača i lipljan daju Cetini izražen mušičarski karakter. Potočnom pastrvom poribljava se više dijelova toka, dok se u donji tok unosi i sterilna kalifornijska pastrva. Pastrve obično vrijedi tražiti uz zaklon, iza prepreka i na prelazima brže vode u mirniju, naročito ujutro i predveče, kada lakše izlaze po hranu.
Za pastrvu zubaču sa Čikotine lađe vezan je ulov iz 2016. godine: primjerak dug 56 cm i težak oko 1,60 kg. Lipljan se obično drži struje koja mu donosi hranu; kada kupi insekte sa površine, precizan prolaz mušice bez zatezanja strune često je važniji od dalekog zabačaja. Kad nema površinske aktivnosti, nimfe omogućavaju pretragu bliže dnu.
U rijeci žive i ilirski klen i cetinska ukliva. Ilirski klen se obično zadržava uz zaklon i rub struje, pa mu treba prići tiho, bez sjenke preko vode. Šaran i štuka takođe su dio ribljeg svijeta Cetine, kao i babuška, poznata i kao srebrni karas. Uz njih su prisutni peled i jegulja, dok među ostalim vrstama živi i primorska jelšavka.
Cetinski vijun, oštrulja, podbila i pijurica strogo su zaštićene vrste i ne smiju biti ciljana lovina. Nizvodno od brane Prančevići i u bočatom dijelu toka žive glavočić vodenjak i glavočić crnotrus, a tu je prisutna i morska paklara.
Kako se peca
Na Cetini se pretežno peca sa obale i gaženjem plićih dijelova korita. Ribolov iz čamca ili brodice vezan je za donji tok i ušće. Pri gaženju je korisno prvo obraditi vodu uz obalu, pa tek onda ući u korito: riba se često drži bliže nogama nego što pecaroš očekuje.
Mušičarenje je među najpopularnijim tehnikama, a u reviru Čikotina lađa jedina je dozvoljena tehnika, prema starijem režimu, uz udice bez povratne kuke i vraćanje ulova. Koriste se vještačke mušice, nimfe i potezanke, odnosno strimeri. Pastrva zubača uspješno se lovila crnim strimerom poput obrasca Black Devil, a među mušicama se koristi i Boky quill. Nimfu vodi što prirodnije kroz struju, dok strimerom možeš pretražiti dublji sloj i rub brže vode.
Varaličarenje je takođe popularno, uz silikonce i voblere. Za pastrve je korisno voditi varalicu uz zaklon i preko prelaza dubine, uz kontrolisano zatezanje strune da se osjeti i kratak udarac.
U mirnijim tokovima, akumulacijama i na ušću koriste se dubinski ribolov i ribolov na plovak. Na dubinku se peca sa signalizatorima ili zvoncima, dok plovak omogućava da mamac prati mirniju struju. Ribolov prirodnim mamcima obuhvata lov babuške na gliste i kukuruz šećerac. Za jegulju se na ušću tradicionalno koriste komadići pečene janjetine odstajale u loju.
Pristup vodi
Prilazi Cetini nalaze se na području Vrlike i Sinjskog polja, zatim kod Trilja, Garduna i Čaporica. Vodi se prilazi i kod akumulacije Prančevići, Zadvarja i Omiša.
Na Čikotinoj lađi lokalnim putem automobilom se može prići na 2 mjesta. Tu postoje i uređena mjesta za spuštanje čamaca za rafting i kanu.
Pravila i dozvole
Prema starijim podacima, za ribolov je potrebna dozvola koju izdaje nadležno ministarstvo, a prodaju je ovlaštenici ribolovnog prava elektronski, u prostorijama udruženja ili kod ribočuvara. Naknade za dozvolu po opštim propisima Hrvatske iz 2021/2022. godine iznosile su 2,65 € za dnevnu, 6,64 € za trodnevnu, 9,29 € za sedmodnevnu i 13,27 € za godišnju dozvolu, uz dodatnu naknadu za sprovođenje ribolovnog prava koju određuje ovlaštenik. Dnevna dozvola za posebni mušičarski revir Čikotina lađa kod ribočuvara je 2018. godine koštala 150 kn, odnosno 20 €.
Za dionicu ŠRD Gubavica lovostaj za potočnu pastrvu prema pravilima iz 2023. godine traje od 1. oktobra do kraja februara, odnosno 28. ili 29. februara, a sezona od 1. marta do 30. septembra. Lovostaj za lipljana traje od 1. oktobra do 15. maja, a za kalifornijsku pastrvu i ilirskog klena od 1. oktobra do kraja februara.
Opšta pravila Hrvatske iz 2021. godine propisuju lovostaj za šarana od 1. aprila do 31. maja i za štuku od 1. februara do 31. marta. Za soma lovostaj traje od 16. aprila do 15. juna, a za smuđa od 1. marta do 31. maja. Najmanje lovne mjere po tim pravilima iznose 40 cm za šarana, štuku i smuđa, a 60 cm za soma.