Risanski zaliv je relativno plitak, zatvoren dio Boke u Crnoj Gori. Peca se sa obale, mola i iz čamca uz dozvolu, obaveznu prema pravilima za 2026; prema starijim podacima, postoje i zabrane u lučkim zonama i posebna ograničenja kod vrela Sopot. Među glavnim metama su brancin, orada, zubatac i lignja.
O vodi
Risanski zaliv, poznat i kao Risanski zaljev, pripada unutrašnjem dijelu morskog ribolovnog područja Bokokotorskog zaliva. To je relativno plitak i zatvoren basen slane vode. Duž Risna, Morinja, Kostanjice, Lipaca i Strpa smjenjuju se stjenovita i betonirana obala, kamena mola, rive i ponte sa kojih se peca, a ribolov se obavlja i iz čamca.
Zaliv je dio prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, koje je od 1979. godine na UNESCO-voj Listi svjetske baštine. Podmorje vrela Sopot stavljeno je 2021. pod preventivnu zaštitu rezervata prirode zbog kolonija zaštićenog zlatnog korala Savalia savaglia.
U akvatorijumu Kotorsko-risanskog zaliva žive brojne morske ribe i mekušci. Nema programa vještačkog poribljavanja mlađi, dok je razvijen kavezni uzgoj orada i brancina u marikulturi. U Risnu se nalaze lokalna luka i privezišta za manja plovila, a pojasom morskog dobra upravlja Javno preduzeće za upravljanje morskim dobrom Crne Gore.
Ribe u vodi
Brancin, odnosno lubin, orada ili komarča i zubatac među zanimljivijim su metama u zalivu. Brancin obično obilazi priobalje i prelaze između bistrije i zamućene vode, a najradije ga tražim u zoru i pred mrak. Orada hranu kupi uz dno, pa mamac treba da leži mirno, uz strpljenje prije kontre. Zubatac je grabljivac koji se obično traži uz kamenite prelaze i promjene dubine, s dobro pripremljenim priborom i pouzdanom kočnicom.
Za lakši pribor tu su bukva i cipal, a uz dno se mogu tražiti špar i pic. Šarag i fratar takođe su dio ribljeg svijeta zaliva; ovčica obično pretražuje pjeskovito dno, dok barbun, poznat i kao trlja, hranu traži po mekoj podlozi. Kantar i oslić dopunjuju pridnene vrste.
U zalivu ima gire, odnosno menule, kao i sitne ribe označene kao girica ili gavun. Prisutne su sardela i sardun, odnosno inćun, a ima i šnjura. Knez, nazivan i lumbrak, još je jedna vrsta koja se može zakačiti na sitniji pribor.
Lignja se lovi uz pažljivo vođenje varalice i održavanje zategnute strune, jer se lako izgubi kada struna olabavi. U zalivu žive i sipa i hobotnica.
Kako se peca
Sa stjenovite i betonirane obale peca se izvan zabranjenih zona, a koriste se i kamena mola, rive i ponte. Iz barke se lovi na dozvoljenom odstojanju od obale. Pri izboru mjesta prednost ima dozvoljena pozicija sa koje se sistem može bezbjedno zabaciti i izvući.
Za oradu i zubaca koristi se položajni ribolov na dnu, sa olovom i jednom do dvije udice. Živa bukva i gavun služe kao mamci za predatore. Morski crv i prpor koriste se za oradu i pridnenu bijelu ribu, kao i rak, komadići mušlje i komadići lignje. Na dubinku je važno uskladiti olovo sa uslovima tako da mamac ostane na željenom mjestu; kod vrela Sopot ne koriste se sistemi koji dodiruju dno.
U mirnijoj vodi koristi se teleskopski štap za ribolov na plovak. Stari hljeb je mamac za ciple i bukve, a među metama ove tehnike je i ušata. Sitnija udica i odmjereno prihranjivanje pomažu da se riba zadrži oko mamca bez preobilnog hranjenja.
Varaličarenje brancina obavlja se u zoru, sumrak i poslije obilnih kiša, kada slatkovodni izvori zamute more. Koriste se vobleri, silikonske varalice i kastmasteri. Varaličarima koristi promjena brzine vođenja i kraća pauza, naročito kada riba prati mamac, a ne napada.
Iz čamca se koristi kančanica, odnosno tunja na dnu, a praktikuje se i panula. Kod prvog načina pribor se drži pod kontrolom uz dno, dok se kod drugog mamac povlači iza barke.
Lignjolov se obavlja sa mola ili iz barke, peškafondom i skosom, a noću i uz vještačko svjetlo. Kratka podizanja i kontrolisano spuštanje daju mamcu rad; kada lignja primi, izvlači se ravnomjerno, bez naglih trzaja.
Pristup vodi
Automobilom se do zaliva stiže Jadranskom magistralom, koja prati njegovu obalu. Mjesta za ribolov nalaze se duž stjenovite i betonirane obale Risna, Morinja, Kostanjice, Lipaca i Strpa.
U tim naseljima peca se i sa kamenih mola, riva i ponti, uz poštovanje zabrana ribolova u lučkim područjima.
Pravila i dozvole
Za sportsko-rekreativni ribolov u Crnoj Gori sa obale, mola ili iz čamca potrebna je dozvola prema pravilima za 2026. godinu; djeca mlađa od 14 godina oslobođena su plaćanja naknade. Dozvola se pribavlja preko ovlašćenih klubova za sportski ribolov, uključujući klub „Ama“ iz Kostanjice, i Saveza za sportski ribolov na moru Crne Gore, a za podvodni ribolov i preko ovlašćenih ronilačkih klubova. Prema pravilniku iz juna 2026, dnevna dozvola košta 5 €, višednevna do 30 dana 30 €, a godišnja 50 €; dnevna za ribolov na veliku ribu iznosi 30 €, a za podvodni ribolov 20 €.
Prema starijim podacima, povremena dozvola iznosi 5 € za 1 dan, 10 € do 5 dana, 15 € do 10 dana i 30 € do 30 dana, dok stalna godišnja za punoljetne iznosi 20 € uz 5 € članarine klubu, a za podvodnu pušku 40 €.
Zabranjen je ribolov u akvatorijumu luka, na njihovim ulazima i prilazima i na označenim sidrištima, što obuhvata lučko područje i plovni put luke Risan. U podmorju vrela Sopot zabranjeni su sidrenje i ribolov, osim plutajućim parangalima i udičarskim alatima koji ne dodiruju dno i ne oštećuju staništa.
U Bokokotorskom zalivu trajno su zabranjeni ribolov pridnenim i pelagičnim kočama i plivaricama velikog ribolova, prema pravilima iz 2024, Strategiji ribarstva 2024–2029. i Prostornom planu do 2040. godine. Pravilom iz 2024. zabranjeno je i ometanje tradicionalnih ribarskih pošta privezištima.
Opšta pravila za 2026. zabranjuju u sportsko-rekreativnom ribolovu mreže, komercijalne parangale, dronove, daljinski upravljane naprave i električne mašinice jače od 800 W. Noćni udičarski ribolov sa obale i iz plovila dozvoljen je, a glavonošci se uz vještačko svjetlo do 400 kandela mogu loviti sa najviše dva povraza. Podvodni ribolov puškom zabranjen je od zalaska do izlaska sunca.
Prema opštim pravilima iz 2025, zabranjeni su ulov, zadržavanje i promet zaštićenih morskih vrsta, uključujući plemenitu perisku, morske konjiće, morske kornjače, kitove, delfine i pojedine vrste morskih pasa. Pravila za 2026. dopuštaju dnevno do 5 kg ribe i drugih morskih organizama, uz zadržavanje jednog krupnijeg primjerka kojim se ta masa premašuje; ulov se ne smije prodavati niti stavljati na tržište.
Opšte minimalne lovne mjere iz 2021. iznose 25 cm za brancina i 30 cm za zubaca. Za ovčicu je mjera 20 cm, a za smokvu, pica i kokota 18 cm. Fratar, lumbrak, kantar i šnjur imaju najmanju lovnu mjeru 15 cm.