Trebižat je rijeka u Hercegovini, u Bosni i Hercegovini, sa plitkim brzacima i dubokim virovima. Prema starijim pravilima, peca se uz dozvolu, a poseban revir ima režim „ulovi i pusti“. Među ribama su neretvanska mekousna i kalifornijska pastrmka, šaran i štuka.
- Veličina
-
Dužina u regionu 92 km
O vodi
Trebižat se proteže od izvora u Peć-Mlinima do ušća u Neretvu kod Struga, u oblasti Čapljine. Pripada sistemu ponornice koji kroz svoje faze nosi 9 imena. Prema starijim podacima, sam tok pod nazivom Trebižat dug je od 50 do 51,3 km. Sliv obuhvata približno 646 km², a UŠR „Kravica“ Ljubuški gazduje dijelom toka dugim 41 km.
Plitki brzaci smjenjuju se sa dubokim, mirnim virovima, pa pecaroš na istoj rijeci susreće sasvim različitu vodu. Najviši dijelovi sliva, kod ponora i Tribistova, dosežu 903 m nad morem; ravničarski tok kroz polje i prema Neretvi spušta se sa 120 na tek nekoliko metara nad morem. Peca se sa obale ili gaženjem, ali naslage sedre traže poseban oprez zbog opasnosti od propadanja.
Udruženje redovno poribljava rijeku pastrmkama i mlađu šarana. Tokom 2009. ubačeno je oko 3.500 komada mlađi pastrmke, a 2019. oko 1.000 kg lovne ribe. Na rijeci postoji i poseban revir „ulovi i pusti“.
Rješenjima iz 1965. zaštićeno je 5 geoloških i geomorfoloških spomenika prirode na Trebižatu, među njima vodopad Kravice. Godine 2025. zaključen je ugovor o izradi stručnog obrazloženja za proglašenje vodopada Kravice i dijela Trebižata zaštićenim prirodnim područjem u Federaciji Bosne i Hercegovine.
Ribe u vodi
Neretvanska mekousna pastrmka i kalifornijska pastrmka izdvajaju se kao lovina zbog koje se dolazi na Trebižat. Obje se poribljavaju, a mekousna i mlađu. Love se i primjerci mekousne i kalifornijske pastrmke teži od 3 kg. Pastrmku obično vrijedi tražiti uz prelaze brzaka u dublju vodu i uz zaklone, naročito kada se hrani pri površini; mušicu ili varalicu treba provesti bez naglih, neprirodnih pokreta.
Šaran se takođe poribljava: mlađ je 2010. puštena na Baščinama, Mladama i Ćukovića slapu. Za njega se obično traži mirnija voda i mamac polaže blizu dna, dok se štuka najčešće traži uz zaklon i na prelazima između pliće i dublje vode. Pri lovu štuke varalicu vrijedi voditi sa zastojima, jer udarac često dođe baš kada uspori.
U Trebižatu žive i podustva, peškelj i basak. Prisutni su strugač i imotska gaovica, a riblji svijet obuhvata i evropsku jegulju, glavaticu i zubatka. Bjelica se ciljano lovi plovkom i dubinskim metodama.
Kako se peca
Na Trebižatu se peca sa obale ili gaženjem u vodi. Za varaličarenje pastrmke koriste se laki štapovi i vobleri dužine od 5 do 7 cm, među njima Sakura Phoxy Minnow 50 mm u dekoru Aurora Gold. Za mekousnu pastrmku posebno je važno izuzetno sporo vođenje varalice: ne treba žuriti s izvlačenjem mamca iz zone u kojoj se očekuje udarac.
Mušičarenje se primjenjuje na mušičarskom reviru, uz vještačke mušice. Pri prolazu kroz struju korisno je kontrolisati višak strune kako mušica ne bi neprirodno ubrzavala. Za salmonidne vrste pribor treba uskladiti s ograničenjem na jedan štap i jednu mušicu ili varalicu, bez dodatnog otežanja.
Ribolov plovkom i dubinski ribolov koriste se za bjelicu i šarana. Plovak omogućava praćenje prolaza mamca i sitnih trzaja, dok se na dubinku mamac zadržava pri dnu. Pri gaženju je potreban oprez zbog naslaga sedre u koje se može propasti.
Pristup vodi
Kod ribnjaka se vodi pristupa na Grabovom Vrilu. Pristup rijeci postoji i u Vitini i Veljacima, a Bagića most je još jedno mjesto izlaska na vodu.
Do Trebižata se prilazi i u Grabovniku, na Čeveljuši i u području Mlada. Među mjestima pristupa je i dio toka nizvodno od vodopada Kravica.
Pravila i dozvole
Prema starijim pravilima, za ribolov na Trebižatu potrebna je dozvola; preuzimala se ili kupovala u Vitini i prodavnici ribolovne opreme u Ljubuškom. Dnevna dozvola je 2017. koštala 20 KM i kupovala se u ugostiteljskom objektu u Vitini uz prethodnu najavu UŠR „Kravica“ Ljubuški, a godišnja za osobe sa prebivalištem u Bosni i Hercegovini 100 KM. Godine 2019. godišnje dozvole udruženja koštale su 25 KM za djecu do 14 godina, 50 KM za mlade od 14 do 18 godina, penzionere, invalide i starije od 65 godina, te 100 KM za punoljetne osobe od 19 do 65 godina.
Opšti lovostaji iz 2005. za neretvansku mekousnu pastrmku traju od 1. oktobra do 30. aprila, a za potočnu i jezersku pastrmku od 1. oktobra do 28. februara. Za mladicu lovostaj traje od 1. januara do 31. maja, za glavaticu od 1. oktobra do 31. marta, a za lipljena od 1. januara do 30. aprila. Šaran je u lovostaju od 1. aprila do 31. maja, štuka od 1. februara do 31. marta, smuđ od 1. marta do 31. maja, a som od 1. aprila do 15. juna.
Tradicionalna otvaranja sezone lova na pastrmku na Trebižatu održana su početkom aprila 2017, 2018. i 2019. godine.
