Neretva je ribolovna rijeka u Bosni i Hercegovini, od planinskog gornjeg toka do kanjona i mirnijih proširenja, sa završnim tokom u Hrvatskoj. Prema starijim pravilima, peca se uz dozvolu i ograničenja nadležnih udruženja. Među karakterističnim ribama su potočna pastrmka, mekousna pastrmka, glavatica i neretvanski zubatak.
- Veličina
-
Dužina u regionu 225,2 km
O vodi
Neretva izvire na 1.227 m nadmorske visine ispod Zelengore i Lebršnika, u oblasti planine Jabuke i vrha Grdelj, a završava u Jadranskom moru na 0 m. Najveći dio toka prolazi kroz Bosnu i Hercegovinu, dok završni dio teče kroz Hrvatsku. Prema starijim podacima, ukupna dužina je od 225 do 230 km, od čega kroz Bosnu i Hercegovinu prolazi od 208 do 218 km. Površina sliva je oko 10.380 do 10.386 km², a užeg porječja 5.581 km².
Gornji tok ima salmonidni karakter: plitki brzaci smjenjuju se sa dubokim virovima, a između njih dolaze kanjonske dionice. U donjem toku dubina je najčešće preko 1 m, dok pojedini virovi dostižu 20 m. Pecarošu takva promjena toka znači i promjenu pristupa: u brzaku treba pažljivo voditi mamac kroz struju, dok dubok vir traži kontrolu dubine i sporije pretraživanje.
Ribolovnim zonama upravljaju lokalna sportska ribolovna udruženja, među njima udruženja iz Konjica, Jablanice i Mostara. Najviše se peca sa obale. Kod Glavatičeva je naročito zastupljeno mušičarenje, a na salmonidnim dionicama održavaju se domaća i međunarodna takmičenja.
Gornji tok obuhvata područje upravljanja staništem „Gornji tok Neretve“, IUCN kategorije IV, uz inicijative za zaštitu prirode. U slivu se nalazi i Park prirode „Hutovo blato“, Ramsarsko područje od 2001. godine. Neretva se planski poribljava: gornji tok kod Glavatičeva poribljavan je 2016, a Elektroprivreda BiH je 2021. nabavljala mlađ za sliv Neretve.
Ribe u vodi
Potočna pastrmka i mekousna pastrmka pripadaju autohtonim salmonidima Neretve. Potočna se obično traži uz zaklon, ispod preliva i na spoju brže i sporije vode; oprezan prilaz često vrijedi više od dugog zabačaja. Mekousna uzima sitniju hranu nošenu strujom, pa mušičaru koristi prirodan prolaz mušice bez zatezanja predveza. Njena mlađ unošena je 2020. godine nizvodno od HE Salakovac.
Autohtona je i glavatica, poznata kao glavatičasta pastrmka, dok je neretvanski zubatak autohtona i endemska salmonidna vrsta. Prema starijim podacima, primjerak neretvanskog zubatka težio je 11,2 kg, a vrsta može dostići 30 kg. U Neretvi živi i lipljen.
Kalifornijska pastrmka, odnosno dužičasta pastrmka, unošena je u hidroakumulaciju Mostar 2020. godine. Obično se zadržava tamo gdje dotok donosi hranu i kiseonik, a aktivnu ribu vrijedi tražiti promjenom dubine vođenja mamca. Prisustna je i jezerska pastrmka.
U mirnijem dijelu riblje priče su strugač i klen, a hidroakumulacija Mostar poribljena je šaranom 2020. godine. Šaran se obično hrani uz dno; miran pribor i precizno polaganje mamca korisniji su od čestog prezabacivanja. Neretvu nastanjuju i linjak i somić, kao i sunčanica i srebrni karas. Za donji tok vezani su jegulja i cipal.
Kako se peca
Na Neretvi se dominantno peca sa obale, a na salmonidnim dionicama, posebno kod Glavatičeva, najzastupljenije je mušičarenje. Za mekousnu pastrmku koriste se vještačke mušice i imitacije insekata, među njima muha mrav. Mušicu treba pustiti da ide brzinom struje; zategnut predvez koji je povlači preko površine lako pokvari prolaz. Kada riba kupi hranu pri površini, pažljivo praćenje mjesta na kojem se javlja pomaže da zabačaj bude precizan.
Varaličarenje se koristi za pastrmke i druge grabljivice, uz vještačke varalice kao što su vobleri, spineri i kašike. Varaličar obično prvo pretraži bliži dio vode, pa tek onda suprotnu obalu. U bržoj struji važno je zadržati kontrolu nad varalicom i provesti je uz rub vira, umjesto da je voda samo odnese nizvodno.
Dubinski ribolov bez plovka vezan je za jezerska proširenja i akumulacije, gdje se ciljaju šaran i druge ciprinidne vrste prirodnim ili vještačkim mamcima. Na mirnijim i jezerskim dijelovima primjenjuje se i fider. Na dubinku je korisno držati mamac na istoj tački, a fiderom precizno ponavljati zabačaj kako se hranilište ne bi razvuklo.
Pristup vodi
Obalski pristupi nalaze se oko Glavatičeva i kanjona, zatim u zoni Konjica i Jablanice. Vodi se sa obale pristupa i oko Mostara, Počitelja i Čapljine.
Prema starijim podacima, do pojedinih kanjonskih dijelova, među njima ušća Rakitnice nizvodno od Glavatičeva, dolazi se pješice strmim makadamskim stazama. Do pojedinih divljih i kanjonskih dijelova, uključujući isto ušće, pristupa se i vodenim putem, čamcem.
Pravila i dozvole
Prema starijim pravilima, za ribolov je obavezna dozvola po opštem pravilu FBiH; dobija se u sjedištima nadležnih udruženja, kod ovlašćenih ribočuvara, na ugovorenim punktovima ili uplatom na račun udruženja. Za mostarsku zonu nadležno je USR „Neretva 1933“, Telčeva br. 1. Po njegovom cjenovniku za 2019, dnevna dozvola za salmonidne vrste na rijekama tokom sezone koštala je 20 KM, a dnevna dozvola za ostale vrste na jezerima 10 KM. Godišnja dozvola za 2019. iznosila je 100 KM za punoljetne članove, 50 KM za penzionere i invalide i 25 KM za omladinu, uz dodatnu članarinu. Starija cijena članarine je 9 KM.
U mostarskom ribolovnom području na svim tekućim vodama lovostaj na sve vrste riba traje od 1. novembra do 31. marta. Taj režim donesen je 2019, primjenjivan u sezoni 2020/2021. i naveden za sezonu 2025/2026. Na hidroakumulacijama Grabovica, Salakovac i Mostar isti period lovostaja odnosi se na sve vrste pastrmki, po režimima za 2020. i 2025. godinu. Režim USR „Neretva 1933“ iz 2020. propisuje cjelogodišnju zabranu ulova zubatka, glavatice i lipljena, kao i zabranu ribolova u proglašenim ribljim plodištima i mrijestilištima.
Starija pravila mostarske zone zabranjuju upotrebu ikre i stranih, alohtonih vrsta riba, živih ili mrtvih, kao mamca. U salmonidnim vodama dozvoljen je isključivo pribor za salmonide. Na jezerima Salakovac i Mostar dozvoljeno je gruntanje šarana bez plovka, sa najviše dva štapa sa po dvije udice. Po opštim pravilima FBiH zabranjen je ribolov rukom, ostima, strujom, eksplozivom i otrovom, a mrežama i vršama bez privredne dozvole. Štapni ribolov sa plovila dozvoljen je samo gdje je izričito predviđen aktom korisnika.
U mostarskoj zoni je režimom iz 2020. ukupni dnevni ulov salmonidnih vrsta ograničen na 3 komada po izlasku, izuzev kalifornijske pastrmke. Opšte pravilo FBiH nalaže poštovanje zakonskih minimalnih mjera i vraćanje ribe ispod mjere neoštećene u vodu.