Japra je slatkovodna rijeka u Bosni i Hercegovini, u oblasti ispod Grmeča, koja se uliva u Sanu kod Blagaj Japre. Peca se sa obale duž toka, a prema starijim podacima potrebna je dozvola. Među ribama koje ovdje možeš očekivati su potočna pastrmka, klen, mrena i štuka.
- Veličina
-
Dužina u regionu 56,8 km
O vodi
Japra izvire u Radanovom Polju ispod Grmeča, kod Majkić Japre, a završava u Sani kod Blagaj Japre. Gornji tok prolazi kroz opštine Oštra Luka i Sanski Most, dok dijelom na teritoriji opštine Novi Grad upravlja Sportsko-ribolovno udruženje „Novi Grad“. Prema starijim podacima, dužina rijeke je od 47 do 56,8 km.
Sliv Japre obuhvata oko 355 km². Izvor je na približno 800 m nadmorske visine, a ušće na oko 100 m; područje Budimlić Japre u srednjem toku nalazi se na 270 do 310 m nadmorske visine.
Uz rijeku se prostiru vlažni travnjaci, a Japra i njene pritoke imaju važnu ulogu kao prirodna mrijestilišta salmonida, naročito autohtone i ugrožene mladice. Potočna pastrmka se i poribljava: u martu 2021. poribljena je Japra, dok je u februaru 2023. u Unu, Japru i Vojskovu zajedno pušteno 120 kg mlađi potočne pastrmke.
Asfaltni put dolinom izgrađen je 2009. godine i prati rijeku, pa su ribolovna mjesta na području Novog Grada dostupna motornim vozilima. Ribolov sa obale moguć je duž toka. Japra se vodi kao neplovna rijeka, a turistički programi obuhvataju i izletničke obilaske čamcima.
Ribe u vodi
Potočna pastrmka je jedna od riba zbog kojih se dolazi na Japru, a njen fond dopunjava se poribljavanjem. Pastrmku obično vrijedi tražiti uz zaklon, iza kamena i na prelazu brže vode u mirniji dio. Najbolje prilike često daju rano jutro i predvečerje; mali mamac i tih prilaz važniji su od dalekog zabačaja.
Klen je zahvalna lovina za pecaroša koji voli da mijenja mjesta i čita vodu. Obično se drži uz zaklon i granicu struje, a hranu uzima i pri površini. Mrena češće traži hranu pri dnu, u tekućoj vodi, pa mamac treba voditi ili zadržavati blizu podloge.
U Japri žive i štuka, grgeč i plotica. Štuku obično treba tražiti uz zaklon i u mirnijoj vodi, grgeča uz promjene dubine, a ploticu u jatima na prelazima toka. Mladica je posebno važna za ovu rijeku: Japra i njene pritoke njeno su značajno prirodno mrijestilište.
Kako se peca
Na Japri se standardno peca sa obale, uz pristup duž toka. Lokalni ribolovci i škola ribolova koriste:
- ribolov na plovak,
- varaličarenje,
- mušičarenje.
Sa obale prvo pretraži bližu vodu, pa tek onda zabacuj dalje, da ne rastjeraš ribu koja stoji uz sam kraj.
Za klena i ploticu na plovak koristi lakši pribor i namjesti dubinu tako da mamac prolazi prirodno sa strujom. Za mrenu ga vodi bliže dnu, uz dovoljno opterećenja da ga tok ne podiže stalno iz zone u kojoj riba uzima.
Varaličarenje je način da pretražiš zaklone za potočnu pastrmku, klena, grgeča i štuku. Male varalice obično odgovaraju pastrmci i klenu, dok se za štuku koristi otporniji pribor i predvez koji podnosi njene zube. Mušičarenje pastrmke traži miran prilaz i kontrolisano vođenje vještačke mušice, bez neprirodnog povlačenja preko struje.
Pristup vodi
Asfaltni put prati dolinu Japre od ušća u Sanu kod Blagaja, preko Donjih Agića, Budimlić Japre, Dubovika i Hašana do Majkić Japre. Ribolovna mjesta na području opštine Novi Grad pristupačna su motornim vozilima.
U Donjim Agićima pristupačne lokacije nalaze se oko vodenice sa kupalištem i livadom. Za ostavljanje automobila dostupna su seoska proširenja i parkinzi kod zadružnih objekata i vodenice. Pristupačnih mjesta ima i uz meandre u Budimlić Japri.
Pravila i dozvole
Prema starijim podacima, za ribolov je obavezna dozvola, koja se kupuje u prostorijama SRU „Novi Grad“, Karađorđa Petrovića 40, Novi Grad. Udruženje upravlja Japrom na teritoriji opštine Novi Grad.
Cijene dozvola za 2025. godinu razlikuju se prema cjenovniku i odluci: dnevna dozvola iznosi 15 ili 10 KM, sedmična 60 ili 40 KM, a mjesečna 90 ili 60 KM; sezonska je 170 KM. Godišnja dozvola za muškarce od 18 do 65 godina iznosi 138 KM, odnosno 98 KM za lokalne članove prema odluci. Za žene od 18 do 65 godina, omladinu od 14 do 18 godina, penzionere, starije od 65 godina i invalide cijena je 73 KM, odnosno od 48 do 53 KM prema odluci. Za djecu do 14 godina iznosi 38 KM. Talon, kao dodatna dozvola za nosioce godišnje dozvole, košta 5 KM, a u godišnju dozvolu uračunata je članarina ili markica saveza od 8 KM.
Za ribolov se primjenjuju opšti propisi Republike Srpske o zaštiti riba, mjerama i lovostaju iz 2021. godine. Zabranjen je krivolov, uključujući upotrebu mreža i eksplozivnih naprava; za nedozvoljenu upotrebu mreža predviđene su kazne od 3.000 do 9.000 KM uz oduzimanje opreme.
Prema opštim pravilima za Bosnu i Hercegovinu za 2026. godinu, lovostaj za štuku traje od 1. februara do 31. marta, a za smuđa od 1. marta do 30. aprila. Mladica je strogo ili trajno zaštićena i njen izlov je zabranjen. Za štuku i smuđa najmanja lovna mjera je 40 cm, a dnevno ograničenje ulova za ove vrste iznosi najviše 3 komada.
