Sana je slatkovodna rijeka u Bosni i Hercegovini, sa ribolovnim dionicama od Ključa preko Sanskog Mosta i Prijedora do Novog Grada. Sportski ribolov je rasprostranjen, naročito na mladicu; prema starijim podacima, potrebna je dozvola za odabranu dionicu. Uz mladicu, među važnim ribama su pastrmka, lipljen i škobalj.
- Veličina
-
Dužina u regionu 140,8 km
O vodi
Sana je duga od 140,4 do 140,8 km, a ribolovni tereni smjenjuju se kroz više lokalnih dionica. Za Ključ i Zmajevac vezano je SRD „Ključ“, za Sanski Most Društvo sportskih ribolovaca „Devet rijeka“, za Prijedor SRD „Sana“, a za Novi Grad, odnosno Bosanski Novi, SRU „Novi Grad“.
Na Zmajevcu kod Ključa nalazi se mušičarska staza, uz brzake i kanale između sedri. Plići šljunkoviti sprudovi smjenjuju se sa dubljim virovima, a pojedini dubljaci dosežu od 5 do 6 m. Za pecaroša to znači različita mjesta za vođenje mamca: bržu vodu kroz kanale i sporije dijelove uz virove. U Novom Gradu ribolovna lokacija Urije leži između putničkog i željezničkog mosta, gdje se održavaju i takmičenja.
Vrela Sane nalaze se na nadmorskoj visini od 420 do 525 m. Izvorišno područje na teritorijama Mrkonjić Grada i Ribnika proglašeno je 2021. godine Spomenikom prirode „Vrela Sane“, površine 320,69 ha. Njime upravljaju „Šume Republike Srpske“, preko gazdinstava „Lisina“ i „Ribnik“.
Ribe u vodi
Gornji tok Sane nastanjuju pastrmka, lipljen i mladica, a sportski ribolov na mladicu posebno je zastupljen. Mladica se obično traži uz dublje virove, prelaze i mjesta na kojima se skuplja sitna riba; krupnijom varalicom vrijedi pažljivo proći rub struje, naročito pri slabijem svjetlu. Za takav ribolov potreban je snažan, pouzdan pribor, jer zakačiti ribu nije isto što i izvući je iz jake vode.
Pastrmka se često drži iza kamena, uz podlokanu obalu i na prelazu brze u mirniju vodu. Precizan zabačaj i prirodno vođenje mušice obično znače više od stalnog mijenjanja mamca. Lipljen rado uzima hranu koju nosi struja, pa se traži po šljunkovitim prelazima; kada se hrani pri dnu, nimfa je uobičajen izbor, a pri kupljenju insekata sa površine suva mušica.
Na Zmajevcu žive škobalj i plotica, uz klena i mrenu. Škobalj obično pase po tvrdom dnu u struji, dok mrena hranu traži uz samo dno, naročito u jačoj vodi. Klen često koristi zaklon uz obalu, a plotica se može tražiti na prelazima između mirnije i brže vode.
Kod gradskog mosta u Novom Gradu SRU „Novi Grad“ je 22. oktobra 2020. pustio 300 kg šarana, pojedinačne težine od 600 g do 2 kg. U gradskom dijelu Sane u Novom Gradu 2024. godine ulovljen je som od 24 kg i vraćen u rijeku.
Kako se peca
Na Sani se peca sa obale, uz terene Zmajevca i uređivane obale kod Urija. Zmajevac ima mušičarsku stazu na kojoj se praktikuju mušičarenje i nimfarenje, uključujući češku i francusku tehniku. Tu se mušičari i bijela riba, uz nimfe i manje strimere. Pri vođenju nimfe korisno je održavati kontakt s mamcem bez povlačenja koje bi ga neprirodno ubrzalo kroz struju.
Mladica se ovdje lovi varaličarenjem, između ostalog imitacijama peša. Varaličar treba da prilagodi težinu mamca dubini i snazi toka, tako da prolazi kroz željeni sloj vode bez stalnog zapinjanja po dnu. Rub vira i prelaz u dubljak obično zaslužuju više pažljivih prolaza iz različitih uglova.
U Novom Gradu se peca i na plovak, a takmičenje u toj disciplini održano je na Sani 2023. godine. Za riječnu struju plovak treba uskladiti sa snagom toka, a dubinu podesiti tako da mamac prolazi slojem u kojem se riba hrani.
Pristup vodi
Zmajevcu kod Ključa prilazi se sa više strana. Ribolovni potez čine plići šljunkoviti sprudovi i dublji virovi.
Urije su u Novom Gradu, između putničkog i željezničkog mosta. SRU „Novi Grad“ je 2020. uređivao obale između tih mostova, a na toj lokaciji održano je ribolovno takmičenje 2023. godine.
Pravila i dozvole
Prema starijim podacima, ribolov je otvoren uz dozvolu za odgovarajuću lokalnu dionicu. SRD „Ključ“ je 2014. izdavao dnevne dozvole za otvorenu vodu i posebne mušičarske i mladičarske staze: otvorena voda koštala je 10 KM, a posebne staze 25 KM za građane BiH, 25 EUR za strane građane i 10 KM za članove društva. Godišnje dozvole su se 2019. izdavale u prostorijama SRU „Novi Grad“. Za naknade tog udruženja od 2025. predviđena je odluka donesena 2024. godine.
Na dionicama u Republici Srpskoj primjenjuju se sljedeća opšta pravila iz 2021. godine. Lovostaj za potočnu pastrmku traje od 1. oktobra do 1. marta, za lipljena od 1. marta do 31. maja, a za mladicu od 1. februara do 31. avgusta. Za šarana traje od 15. aprila do 31. maja, a za soma od 1. maja do 15. juna.
Dnevni ulov prema opštim pravilima Republike Srpske iz 2021. ograničen je na 5 kg autohtonih riba, uz dodatna ograničenja broja primjeraka; za mladicu je dozvoljen jedan primjerak godišnje. Najmanja mjera za mladicu je 100 cm, a za soma 60 cm. Za šarana i lipljena iznosi 30 cm, dok je za potočnu pastrmku, škobalja, ploticu i klena 25 cm.
Na potezu između putničkog i željezničkog mosta u Novom Gradu ribolov je ponovo otvoren 23. maja 2020, nakon zabrane iz marta iste godine. U izvorišnom području, u Spomeniku prirode „Vrela Sane“, od 2021. ustanovljeni su režimi zaštite II i III stepena.
