Bosna je slatkovodna rijeka u Bosni i Hercegovini, od oblasti Igmana do Save kod Bosanskog Šamca. Peca se pretežno sa obale; prema starijim pravilima potrebna je dozvola za odabranu dionicu, uz lokalne zabrane. Među glavnim lovinama su škobalj, mrena, klen i som.
- Veličina
-
Dužina u regionu 275,1 km
O vodi
Bosna izvire iz kraških vrela podno Igmana, u oblasti sela Vrutci i Vrela Bosne, na približno 500 m nadmorske visine. Ulijeva se u Savu kod Bosanskog Šamca, na riječnom kilometru 314+400. Prema starijim podacima, duga je od 270 do 275,1 km. Izvorišni dio, Vrelo Bosne, zaštićen je kao hidrološki spomenik prirode.
Duž toka smjenjuju se brojne dostupne obale i dionice sa lokalnim režimima ribolova. Njima upravljaju sportsko-ribolovna društva i udruženja iz Ilijaša, Visokog, Kaknja i Zenice. Udruženje „Bistro!“ Sarajevo upravlja Ribolovnim područjem 6 Kantona Sarajevo u opštini Ilijaš, od mosta u Malešićima do sela Vratnica.
Na Kulini u Mravićima rijeka je duboka oko 6 m, dok podvodne špilje i rasjedi kamenitog dna dosežu do 30 m. Takvo dno traži pažljivo vođenje mamca i dobro poznavanje mjesta, naročito kada se lovi pri dnu.
U Bosni živi oko 28 ribljih vrsta, a rijeka se planski poribljava. U julu 2023. u Bosnu i Fojnicu zajedno uneseno je ukupno 342 kg mlađi šarana i potočne pastrmke. Na rijeci se održavaju plovkaroška takmičenja, među kojima je Internacionalni kup Žepča.
Kulina ima i priču o krupnom ulovu: jedan pecaroš je na štap izvukao soma od 77 kg, što se vodi kao lokalni rekord staze. Na istom lokalitetu ulovljeni su i primjerci od 35 i 48 kg. Kod Doboja je u junu 2024. ulovljen som težak 17 kg i dugačak 140 cm.
Ribe u vodi
Škobalj i mrena posebno su zanimljivi pecarošu koji voli tekuću vodu. Škobalj se obično traži u jatima nad šljunkovitim dnom, gdje mamac treba provesti mirno i blizu dna. Mrena se drži dna i jače struje; kad se zakači, traži pouzdan pribor i strpljivo zamaranje. Klen često uzima uz zaklone i na prelazima između brže i mirnije vode, a oprezan prilazak obali zna da vrijedi više od čestog mijenjanja mamca.
Šaran se poribljava: SRK „Visoko“ je u oktobru 2025. unio 160 kg šaranske mlađi pojedinačne mase od 100 do 1.000 g. Ova riba se obično traži u mirnijoj vodi i uz dno, naročito u toplijem dijelu godine. Somu više odgovaraju duboki zakloni i virovi, dok smuđ često postaje aktivniji pri slabijem svjetlu i na prelazima dubine.
Štuka se obično traži uz zaklone iz kojih napada plijen, a bucov, poznat i kao bolen, često se odaje udarima po površini. Za njih je varaličarenje dobar način da se pretraži više vode. Grgeč se takođe lovi varalicama, uz sporije vođenje kada je voda hladna.
Uz ploticu se u rijeci sreću deverika, babuška i bodorka. Prisutni su i linjak, šljivar i sapača, kao i vretenar. Za sitniju bijelu ribu osjetljiv plovak i uredno vođen mamac pomažu da se primijeti i tih griz.
Potočna pastrmka pojavljuje se u gornjem toku i pritokama. Kalifornijska pastrmka se poribljava: UGSR „Bistro“ Zenica je u maju 2008. unio oko 4.000 komada mlađi dužine 5–7 cm. U gornjem toku i pritokama živi i mladica, za koju je pregledom pravila za 2026. predviđena trajna zaštita bez dozvoljenog izlova.
Kako se peca
Na Bosni se pretežno peca sa obale. Plovkarenje i bolonjez tehnika naročito su zastupljeni u jesen i zimu, u lovu škobalja, mrene i bijele ribe. Koriste se:
- stari hljeb,
- hljebna ruža,
- crvići,
- kuvano tijesto,
a hljeb se posebno ističe od oktobra i tokom hladnijeg dijela godine. Bolonjezom se mamac vodi niz struju, uz podešavanje dubine tako da prolazi blizu dna bez stalnog zapinjanja.
Varaličarenje se primjenjuje duž toka na klena, smuđa, soma, bucova i štuku. Za klena se posebno koriste:
- mali vobleri u dekorima insekata,
- male leptiraste varalice,
- male vještačke ribice.
Precizan zabačaj uz zaklon i mirno vođenje često daju više nego brzo pretraživanje sredine toka.
Za soma i druge grabljivice koriste se glavinjare i silikonske varalice, među njima tvisteri i šedovi, kao i vobleri. Na dubokom mjestu važno je pratiti propadanje varalice i održavati kontakt s njom, jer se udarac može javiti i dok tone.
Dubinski ribolov primjenjuje se za soma u dubokim virovima i za šarana na mirnijim dijelovima toka, uz prirodne dubinske mamce. Na dubinku treba prilagoditi otežanje struji, tako da mamac ostane na odabranom mjestu, a pribor ne zapinje nepotrebno.
Mušičarenje je moguće u gornjem, salmonidnom dijelu toka kod izvorišta. Za takav ribolov koriste se vještačke mušice i pribor usklađen s ograničenjima za salmonide.
Pristup vodi
Obali se prilazi na mnogim tačkama uz magistralne i lokalne saobraćajnice. U Ilijašu, Visokom i Kaknju pristupi vode kroz naselja, a obali se na više mjesta može prići i u Zenici i Žepču. Takvih prilaza ima i u Maglaju i Doboju.
Za dolazak automobilom koriste se lokalni javni parkinzi i prilazni putevi uz obalu.
Pravila i dozvole
Prema starijim pravilima, za ribolov na Bosni potrebna je važeća dozvola, koja se dobija kod nadležnog sportsko-ribolovnog udruženja za konkretnu dionicu ili kod ovlašćenih ribočuvara na terenu; uslovi za odabranu dionicu provjeravaju se kod njenog upravljača. Opšti cjenovnik za Federaciju BiH iz 2023. predviđao je dnevnu dozvolu od 20 KM, odnosno 40 KM za posebne revire. Godišnja dozvola je prema cijenama iz 2019. i 2023. iznosila 100 KM za punoljetne domaće ribolovce od 19 do 65 godina, a 50 KM za uzrast od 14 do 18 godina, penzionere, osobe starije od 65 godina i osobe sa invaliditetom. Za djecu do 14 godina godišnja dozvola je 2019. iznosila 25 KM.
Pravilnik iz 2005. sa izmjenama iz 2009. za Federaciju BiH predviđa ribolov sa obale; čamci i drugi plovni objekti mogu se koristiti samo uz izričitu dozvolu korisnika ribarskog područja. Dozvoljena su najviše dva štapa sa po dvije udice i jedan štap sa plovkom i jednom udicom. Za salmonide je dozvoljen jedan štap sa najviše jednim vještačkim mamcem, mušicom ili varalicom, bez utega. Zabranjena je upotreba ikre i alohtonih riba, živih ili mrtvih, kao mamaca.
Opšti pregled lovostaja za 2026. predviđa zabranu lova štuke od 1. februara do 31. marta, smuđa od 1. marta do 30. aprila, šarana i linjaka od 1. aprila do 31. maja, te klena od 1. aprila do 30. juna. Starija pravila daju i drugačije termine: za smuđa od 1. marta do 31. maja, za klena od 15. maja do 30. juna, a za soma od 15. maja do 15. juna. Lovostaj potočne pastrmke traje od 1. oktobra do 28. ili 29. februara, odnosno do 1. marta. Pregled za 2026. predviđa trajnu zaštitu mladice, bez dozvoljenog izlova.
Dnevni ulov prema opštem pregledu za 2026. ograničen je na do 3 komada za štuku i smuđa, do 10 komada za klena i linjaka i do 5 komada za kalifornijsku pastrmku. Najmanje lovne mjere su 30 cm za potočnu pastrmku, 40 cm za šarana i 60 cm za soma. Pregled za 2026. daje mjeru od 23 cm za kalifornijsku pastrmku, 40 cm za štuku i smuđa te 20 cm za klena i linjaka.