Gružansko jezero, poznato i kao jezero Knić, slatkovodna je akumulacija u Srbiji, kod Knića. Peca se sa obale i iz čamca; prema starijim podacima, potrebna je dozvola i postoje ograničenja pristupa i plovidbe. Glavne mete su som, šaran, smuđ i štuka.
- Veličina
-
Površina 661,6 ha
O vodi
Gružansko jezero je veštačka akumulacija namenjena vodosnabdevanju, ali i ribolovna voda sa dugom, pretežno pristupačnom obalom. Poznato je i kao jezero Knić. Najveći deo obale je nizak i travnat, dok je strana bliža Kniću kamenitija, pod šumom i teža za prilaz. Žunje, Borački zaliv i Kusovačko polje spadaju među ribolovne poteze na kojima se peca sa kopna.
Površina jezera kreće se od 661,6 do 934 ha, zavisno od vodostaja i različitih procena, a obala je duga od 40 do 45 km. Jezero leži na nadmorskoj visini od 273 m. Prosečna dubina je od 6 do 6,5 m, dok kod brane pri visokom vodostaju najveća dubina doseže od 35 do 40 m. Takva razlika u dubinama traži pažljivo biranje mesta i podešavanje sistema prema delu jezera na kojem se peca.
Jezero je u zoni sanitarne zaštite izvorišta i ima status međunarodno značajnog područja za ptice, odnosno IBA područja. Za zaštitu prirode izrađivane su studije i predlozi. Više puta je planski poribljavano različitim ribljim vrstama. Korisnik ribarskog područja tokom 2023. i 2026. godine bio je Balkan eko tim iz Prijepolja, a 2013. godine ovde je delovala ribočuvarska služba Ribers guard.
Krupni somovi obeležili su ribolovnu priču Gruže. U aprilu 2023. godine iz čamca je na keder bodorke ulovljen som od 90 kg, dug 2,15 m. Među trofejnim ulovima su i somovi mase od 60 do 100 kg. Tokom 2009. godine ulovljen je som od 50 kg i 2 m na kukuruz, kao i amur od 26 kg. Iste godine pecalo se noću na soma i šarana iz kampova na obali.
Ribe u vodi
Som je ovde glavna priča za onoga ko čeka kapitalca, a trofejni ulovi daju dobar razlog za ozbiljan pribor. Ova riba se obično drži dubljih delova i zaklona, a u potragu za hranom često kreće u sumrak i tokom noći. Pri zamaranju krupnog soma važniji su pouzdan sistem i dobro podešena kočnica nego forsiranje ribe.
Šaran i amur zanimljivi su pecarošima koji vole duže čekanje na hranjenom mestu. Šaran obično obilazi prelaze dubine i mesta sa prirodnom hranom; miran prilaz i precizno hranjenje često znače više od dalekog zabačaja. Amur se rado hrani uz vodeno rastinje, naročito u toplijem delu godine, i ume snažno da povuče tek kada priđe obali.
Od grabljivica se love smuđ i štuka. Smuđa obično vredi tražiti uz tvrđe dno i prelaze dubine pri slabijem svetlu, uz sporije vođenje mamca blizu dna. Štuka često vreba uz rastinje i zaklone, pa varaličari pretražuju njihove ivice i ostavljaju kratke pauze u vođenju. U jezeru žive i bandar, odnosno grgeč, kao i bucov, klen i jezerska pastrmka.
Za pecanje sitnijim priborom tu su deverika i babuška, uz bodorku, beovicu odnosno belicu, i crvenperku. Deverika obično uzima mamac pri dnu, dok se belica često podiže u više slojeve vode, pa promena dubine na plovku može brzo da donese griz. U jezeru su i skobalj i krkuša. Američki patuljasti som, poznat kao cverglan, alohtona je i invazivna vrsta.
Kako se peca
Sa obale se peca masovno, ali se lovi i iz čamca. Za soma se koristi dubinski ribolov, sa živim kederom, krupnijom babuškom ili bodorkom, i sa kopna i iz čamca. Takav lov traži snažan pribor, pouzdane spojeve i dovoljno prostora za zamaranje. Za plovidbu su prema režimu iz 2022. godine predviđena vesla ili elektromotori.
Šaranski ribolov i fider rade se i na većim daljinama, do 100 metara od obale. Koriste se signalizatori trzaja, kuvani kukuruz i boile, a više zrna kukuruza postavlja se na dlaku. Kod takvog pecanja precizno ponavljanje zabačaja na hranjeno mesto pomaže da se šaran zadrži u zoni mamca.
Na smuđa se varaličari u večernjim satima, plitkoronećim voblerima dužine od 7 do 8 cm i silikonskim varalicama. Oko stubova mosta praktikuje se i muvanje prošivenim kederom. Smuđ često uzima uz kratku pauzu, pa mamac treba voditi kontrolisano i pratiti promene u zategnutosti strune. Za štuku se koriste kašikaste i leptiraste varalice, kao i vobleri u prirodnim dekorima; predvez otporan na njene zube čuva sistem pri udarcu.
Babuška, deverika, bodorka i beovica love se na plovak i fiderom. Za plovak se koristi finiji pribor, sa najlonima od 0,15 do 0,18 mm i plovcima do 2 g. Mamci su hleb u obliku ruže ili valjka, mesni crvići, crvene gliste i kuvani kukuruz. Kada griz oslabi, korisnije je prvo prilagoditi dubinu i veličinu zalogaja nego odmah dodavati još hrane.
Pristup vodi
Oko 90% obale je nisko, travnato i pristupačno pešice. Priobalje oko mosta na magistralnom putu Čačak–Kragujevac služi kao prilaz vodi i ribolovna lokacija, a među glavnim prilazima je i uvala kod Žunja.
Do mesta za pecanje prilazi se i kod ušća Gruže i Boračke reke, odnosno Boračkog zaliva. Ribolovni potezi i prilazi nalaze se na Kusovačkom polju, u zalivu kod Radmilovića i na lokalitetu Turski bunari. Obala bliža Kniću je kamenitija i pod šumom, pa je manje pristupačna.
Automobili se neformalno ostavljaju na prilaznim putevima, livadama ili kod privatnih poseda, uključujući prostor oko mosta i Turskih bunara. Čamci se spuštaju neposredno sa pristupačnih delova obale.
Pravila i dozvole
Prema starijim podacima, za ribolov je potrebna dozvola za rekreativni ribolov, koja se dobija preko ovlašćenih ribolovačkih klubova, udruženja i saveza ili kod korisnika ribarskog područja, a primenjuju se opšti propisi Srbije o zaštiti ribljeg fonda. Opšte cene za Srbiju za 2027. godinu iznose 9.000 dinara za godišnju, 1.300 dinara za dnevnu i 2.600 dinara za višednevnu dozvolu. Povlašćena godišnja dozvola za 2027. košta 4.500 dinara za žene, lica starija od 65 godina i lica sa telesnim oštećenjem od 60 do 80%, dok iznosi 800 dinara za lica sa invaliditetom preko 80%, civilne i vojne invalide rata i lica mlađa od 18 godina.
Režim iz 2006. godine zabranjivao je pristup i ribolov na kamenitoj levoj obali neposredno uz branu i u zoni same brane, dok je noćni ribolov bio moguć uz saglasnost korisnika ribarskog područja. Pravilom iz 2022. godine zabranjena je upotreba vanbrodskih benzinskih motora, a dozvoljeni su čamci na vesla ili sa električnim motorima.
Mresne zabrane iz 2009. i 2019. godine trajale su do 1. maja za smuđa, do 1. juna za šarana, deveriku, klena, skobalja, mrenu, ploticu i jaza, a do 15. juna za bucova. Opšte ograničenje dnevnog ulova iz 2011. godine bilo je 5 kg plemenite ili bele ribe po ribolovcu. Godine 2015. postojao je raniji režim obaveznog vraćanja ulovljenih šarana tokom tri uzastopne godine.