Vrbas je slatkovodna rijeka u Bosni i Hercegovini, sa ribolovnim mjestima u oblasti Banje Luke i Donjeg Vakufa. Prema starijim pravilima, peca se uz dozvolu i ograničenja koja zavise od dijela toka. Potočna pastrmka, lipljen i mladica obilježavaju gornji tok i kanjon, dok je škobalj važna lovina na tekućoj vodi.
- Veličina
-
Dužina u regionu 251,5 km
O vodi
Vrbas ima dugu ribolovnu tradiciju, a njegov tok povezuje planinske salmonidne vode, kanjon i raznovrsna ribolovna mjesta prema ušću. Prema starijim podacima, izvire na planini Zec na oko 1.530–1.780 m nadmorske visine i uliva se u Savu kod Srpca na 93–96 m, dok mu je dužina od 192 do 251,5 km. Sliv obuhvata oko 5.900 km². Prema starijim podacima, u rijeci živi između 22 i 50 vrsta riba.
Kanjon i klisure Vrbasa zaštićeni su Zakonom o zaštiti prirodnih vrijednosti iz 1955. godine, a posebno se izdvaja kanjon Tijesno. Gornji tok i kanjon obilježavaju potočna pastrmka, lipljen i mladica. Rijekom upravlja više lokalnih sportsko-ribolovnih društava, svako na svom dijelu toka, a riblji fond redovno se dopunjava poribljavanjem potočnom pastrmkom i projektima uzgoja i poribljavanja mladicom.
Za pecaroša su važni obala, plićaci i prelivi, jer se najveći dio ribolova odvija sa obale ili gaženjem vode. Prilazi postoje u gradskim zonama i uz puteve koji prate rijeku, dok uređeni gradski revir u Donjem Vakufu ima dužinu od 3.000 m. Mušičarenje i varaličarenje imaju svoje mjesto na Vrbasu, a ribolov na plovak banjalučkim kolom dio je njegove prepoznatljive ribolovne tradicije.
Ribe u vodi
Potočna pastrmka i lipljen među dominantnim su salmonidima gornjeg toka i kanjona, uz mladicu. Potočna pastrmka poribljava se mlađu i odraslim jedinkama. Obično je treba tražiti uz zaklon, iza kamena i na spoju brze i mirnije vode; u slabijem svjetlu lakše izlazi po zalogaj. Lipljen se često drži preliva i ujednačene struje, a kada uzima insekte sa površine, mušičaru mnogo znači da mamac prolazi bez neprirodnog povlačenja.
Mladica je lovina za strpljivog pecaroša, a njen fond dopunjava se projektima uzgoja i poribljavanja. Obično se traži u dubljim virovima i uz prelaze dubine, naročito pri slabijem svjetlu. U Trapistima je jedan pecaroš 2022. godine ulovio mladicu tešku skoro 23 kg. Dužinski rekord vezuje se za primjerke od 124 cm i 18,5 kg, dok je među krupnim ulovima potočna pastrmka od 8,5 kg, duga 95 cm.
Škobalj, mrena, klen i plotica takođe su zastupljeni u Vrbasu. Škobalj često pase po tvrdom dnu u struji, pa uredno vođenje mamca vrijedi više od čestog zabacivanja. Mrena se uglavnom hrani pri dnu, dok klen rado koristi zaklon i rubove struje; za njega su tih prilazak i precizan zabačaj često presudni. Plotica se obično traži u jatima, uz pažljivo odmjerenu prihranu.
U rijeci žive i kalifornijska pastrmka i potočna zlatovčica, kao i peš. Zastupljeni su som i smuđ, a ima i štuke i bandara, odnosno kostreša. Šaran je takođe prisutan, a iz donjeg toka kod Srpca potiče ulov od 11 kg.
Kako se peca
Na Vrbasu se pretežno peca sa obale, uz gaženje vode u plićacima i prelivima. Ribolov iz čamca vezan je za donji tok prema Savi i akumulaciju Bočac; u brzim planinskim dijelovima i kanjonima uglavnom se ne primjenjuje. Pri gaženju je važnije zadržati siguran oslonac nego dohvatiti udaljeniju struju.
Mušičarenje je naročito zastupljeno u gornjem toku i posebnim revirima, gdje se ciljaju lipljen i pastrmka, a povremeno i mrena. Koriste se suve mušice, tradicionalne vezane muhe i nimfe, uz češko i evropsko nimfarenje. Kada riba kupi sa površine, mušicu treba pustiti da prirodno putuje strujom; kada se hrani niže, nimfu treba provesti blizu dna uz što bolji kontakt.
Za škobalja i mrenu koristi se plovak sa banjalučkim kolom, uz hljeb i vodene alge. Kolo je prilagođeno brzoj, tekućoj vodi: omogućava upravljanje jednom rukom, brzo zatezanje strune i trenutnu kontru. Mamac treba voditi kroz odabranu putanju, bez naglog kočenja koje ga podiže iz zone hranjenja.
Varaličarenje klena i pastrmke ovdje se oslanja na vrlo lagan pribor, manje voblere i rotirajuće varalice. Za krupnu mladicu koriste se specijalne dvodijelne varalice, vobleri i peševi ili copfovi. Kod laganog pribora vrijedi precizno pretražiti zaklon i rub struje, dok za kapitalca pribor mora ostaviti dovoljno kontrole pri zamaranju.
Pristup vodi
U oblasti Banje Luke pristupi Vrbasu postoje kod Kastela, Borika i Trapista, kao i kod Karanovca i Krupe na Vrbasu. U Donjem Vakufu pristupa se i uređenom gradskom reviru.
Magistralni i lokalni putevi prate tok i omogućavaju dolazak automobilom do ribolovnih mjesta. Uz te puteve postoje parkinzi i staze koje vode prema obali.
Pravila i dozvole
Prema starijim pravilima, za ribolov je obavezna dozvola, koja se dobija u prostorijama i kancelarijama nadležnog sportsko-ribolovnog društva; nadležnost i režim ribolova zavise od dijela toka. Kod SRD „Banja Luka“ dnevna ciprinidna dozvola košta 10 KM, sedmična ciprinidna 40 KM, a salmonidna 50 KM; mjesečna ciprinidna je 60 KM, a salmonidna 70 KM. Godišnja dozvola za punoljetne članove iznosi 90 KM uz članarinu od 8 KM, a za povlašćene kategorije 45 KM. Kod SRD „Vrbas“ Donji Vakuf dnevna dozvola za ribolovce iz drugih udruženja iznosi 20 KM za salmonide i 10 KM za ciprinide, dok je za članove saveza SBK cijena 5 KM.
Lovostaj za mladicu kod SRD „Banja Luka“ traje od 1. februara do 31. avgusta, a kod SRD „Vrbas“ Donji Vakuf od 1. februara do 31. maja. Za potočnu pastrmku traje od 1. oktobra do 1. marta. Lipljen je u lovostaju od 1. marta do 31. maja na području SRD „Banja Luka“, a u Donjem Vakufu od 1. januara do 1. maja. Za škobalja, klena i ploticu lovostaj uglavnom počinje 1. ili 15. aprila i traje do 31. maja, dok za mrenu traje od 1. maja do 31. jula.
Kod SRD „Banja Luka“ dozvoljen je ulov 1 mladice godišnje, a kod SRD „Vrbas“ Donji Vakuf najviše 1 dnevno i 3 godišnje. Za pastrmku i lipljena dozvoljeno je ukupno do 5 komada dnevno u mješovitom ulovu. Za ciprinide je ograničenje do 10 komada dnevno, odnosno do 6 komada kod Donjeg Vakufa, gdje se kalifornijska pastrmka lovi bez količinskog ograničenja.
Minimalna lovna mjera za mladicu iznosi 100 cm kod SRD „Banja Luka“, a 70 cm kod SRD „Vrbas“ Donji Vakuf. Za potočnu pastrmku mjera je 25 cm, a za lipljena 30 cm. Klen, škobalj i plotica imaju minimalnu mjeru od 25 cm, dok je za mrenu ona 30 cm.
