Veliko Plivsko jezero je slatkovodno jezero kod Jajca, u Bosni i Hercegovini, u oblasti Srednjobosanskog kantona. Peca se sa obale i uređenih takmičarskih staza; prema starijim pravilima potrebna je dozvola SRU „Zlatovčica“, uz posebna ograničenja na ušću Plive. Među ribama su potočna pastrmka, lipljen, šaran i štuka.
- Veličina
-
Površina 122,7 ha
O vodi
Veliko Plivsko jezero kod Jajca spaja hladnovodne salmonidne i toplovodne ciprinidne vrste. Dugo je oko 3,3 km, prosječne širine od 400 do 660 m, dok se najveća dubina kreće od 33 do 36 m. Za pecaroša to znači da izbor dubine treba prilagoditi ciljanoj ribi, umjesto da se svaki izlazak svede na zabacivanje što dalje od obale.
Prema starijim podacima, površina jezera kreće se od 110 do oko 200 ha, zavisno od vodostaja i načina mjerenja. Jezero leži na nadmorskoj visini od 424 do 427,1 m. Kota preliva betonskog praga je 427,10 m, a minimalni radni nivo vode kreće se od 424,08 do 425,8 m nadmorske visine.
Ribolovnom vodom upravlja SRU „Zlatovčica“ Jajce na osnovu ugovora sa Ministarstvom poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva Srednjobosanskog kantona. Jezero se redovno poribljava. Širi kompleks Plivskih jezera poribljen je 2017. godine sa 77.000 komada mlađi autohtone pastrmke i većom količinom šarana.
Veliko i Malo plivsko jezero, sa zaštitnim pojasom od 50 metara, tampon zonom od 200 metara i kompleksom vodenica Mlinčići, proglašeni su nacionalnim spomenikom odlukom iz 2009. godine. Područje je predloženo za zaštićeni pejzaž prirode i prepoznato kao potencijalno Natura 2000 područje.
Magistralni put M5 prolazi neposredno uz obalu, a na nekoliko mjesta uređene su obalne staze za sportske i takmičarske aktivnosti. Pecanje sa obale i tih staza omogućava izbor mjesta bez oslanjanja na plovilo.
Ribe u vodi
Potočna pastrmka, jezerska pastrmka i kalifornijska pastrmka čine pastrmski dio jezera, uz koji dolazi i lipljen. U Veliko jezero je 2023. godine uneseno 4.875 komada mlađi potočne pastrmke. Pastrmke se obično traže u hladnijoj, kiseonikom bogatoj vodi, a pri slabijem svjetlu znaju prići pliće. Lipljen često uzima sitne insekte, pa mušičaru praćenje površine i izlijetanja insekata može biti važnije od dalekog zabačaja.
Jezerska zlatovčica unijeta je 1943. godine i poribljava se. Ova hladnovodna riba obično traži dublje i hladnije slojeve, naročito kada se površinska voda zagrije.
Šaran se takođe poribljava: tokom 2023. godine uneseno je 2.650 komada šarana. Za ovu ribu vrijedi tražiti prelaze dubine i mjesta na kojima prirodno skuplja hranu, uz odmjereno prihranjivanje i miran pribor. Linjak najčešće traži hranu uz dno i zaklon vodenog bilja, a rano jutro je često dobar trenutak da se sačeka njegov oprezan griz.
Štuka i som su izbor za pecaroša koji cilja grabljivice. U 2023. godini ulovljena je štuka od 8 kg na keder. Štuka obično vreba uz zaklon i ivice vegetacije, dok som često boravi uz dno i u dubljim zaklonima; za oboje su važni pouzdan predvez i sigurno podešena kočnica.
U jezeru žive i bodorka, crvenperka i bjelica, uz amura. Sitnija riba traži osjetljiviji pribor i pažljivo praćenje griza, dok amur zahtijeva dovoljno rezerve u priboru za snažan bijeg.
Kako se peca
Ovdje se peca sa obale i uređenih takmičarskih staza. Plovkarenje je način da se uz obalu ciljaju bodorka i crvenperka, ali i linjak i šaran. Gliste i crvići odgovaraju sitnijim zalogajima, dok kukuruz može pomoći pri izboru krupnije ribe. Pasta i hljeb takođe se koriste; mamac treba ponuditi na dubini na kojoj riba zaista uzima, a ne uporno držati isti položaj plovka.
Mušičarenje se primjenjuje za pastrmke i lipljena, naročito u zoni ušća Plive, uz tamošnja posebna prostorna ograničenja. Vještačke suhe mušice imaju smisla kada riba skuplja sa površine, dok mokre mušice i nimfe pokrivaju hranjenje ispod nje. Mirna prezentacija i kontrola strune često znače više od čestog mijenjanja mušice.
Varaličarenje je usmjereno na pastrmke i grabljivice, povlačenjem vještačkih mamaca. Vobleri i sponovi koriste se za pretraživanje vode, a leptiraste varalice i silikonci omogućavaju drugačiji ritam vođenja. Dobro je mijenjati dubinu i brzinu povlačenja prije nego što se napusti mjesto.
Ribolov prirodnim živim ili mrtvim mamcem koristi se za lov štuke i soma sa obale, čekanjem na uzimanje. Keder se nudi kao sitna ribica, uz pribor prilagođen grabljivici i mogućnosti da mamac ostane na željenom mjestu. Dubinski ribolov ovdje se koristi za lov šarana i soma, stacionarno, sa olovom na dnu; pažljivo zategnuta struna pomaže da se griz na vrijeme primijeti.
Pristup vodi
Prema starijim podacima, magistralni put M5 prolazi neposredno uz obalu i omogućava direktan drumski pristup jezeru. Na nekoliko mjesta uređene su obalne takmičarske staze za ribolov i sportske aktivnosti.
Parking prostori nalaze se uz auto-kamp „Plivsko jezero“, uz ugostiteljske objekte i u blizini Mlinčića. Na jezeru su uspostavljeni zvanični rejoni vezova za plovila.
Pravila i dozvole
Prema starijim pravilima, za ribolov je potrebna dozvola koju izdaje SRU „Zlatovčica“ Jajce, a godišnja dozvola iznosila je 100 KM. Cjenovnik iz 2017. godine takođe je predviđao godišnju dozvolu od 100 KM i dnevne dozvole od 10 KM ili 20 KM, zavisno od vrste ribe i revira, uz popuste za djecu, penzionere i ratne vojne invalide.
Zakon o slatkovodnom ribarstvu FBiH iz 2022. godine zabranjuje ribolov mrežama, strujom, ostima i podvodnom puškom, kao i eksplozivom, otrovima, grabuljanjem i lovom rukom.
Opšta pravila regiona za 2026. godinu predviđaju za potočnu pastrmku lovostaj od 1. oktobra do 28. februara, minimalnu mjeru 25 cm i najviše 5 komada dnevno. Za lipljena je lovostaj od 1. novembra do 30. aprila ili od 1. januara do 15. maja, zavisno od kantonalnih propisa, uz minimalnu mjeru 30 cm i najviše 3 komada dnevno. Za jezersku pastrmku starija pravila predviđaju minimalnu mjeru 25 cm i lovostaj od 1. oktobra do 28. februara.
Za šarana i linjaka opšta pravila za 2026. godinu predviđaju lovostaj od 1. aprila do 31. maja. Minimalna mjera za šarana je 30 cm, uz najviše 5 komada dnevno, a za linjaka 20 cm, uz najviše 10 komada dnevno. Štuka je u lovostaju od 1. februara do 31. marta, sa minimalnom mjerom 40 cm i dnevnim ograničenjem od 3 komada.
Za soma su u opštim pravilima za 2026. godinu dati lovostaj od 1. maja do 30. juna ili, po ranijim propisima, od 16. aprila do 15. juna. Minimalna mjera je 50 ili 60 cm, a dnevni ulov ograničen je na 1 komad.